Het artistieke DNA van de vorige generatie kunstenaars leeft vandaag voort in Ercoland, de kunstenaarsplek in de Wolstraat. Dankzij het voortbestaan van Ercola kunnen verschillende generaties Antwerpse kunstenaars elkaar blijven beïnvloeden, ondersteunen en inspireren. Zo bouwen ze voort op elkaars ideeën en schrijven ze samen verder aan een Antwerpse artistieke tijdlijn.
Een recente kunstinstallatie tijdens het Ercolandfeest op het Conscienceplein twee weekends geleden illustreert die bijzondere verbinding tussen verleden en heden. Het houtgestookt warmwaterbad vormde het decor voor een kunstzinnige interventie, met verschillende leden van Ercoland in en rond het bad.
Opmerkelijk genoeg stond de installatie op exact dezelfde plek (zie achterliggende trapgevels en bepleisterde gevel links) waar 58 jaar geleden een andere opvallende kunstactie plaatsvond. In 1968, hetzelfde jaar waarin Ercola ontstond, trokken Panamarenko, Hugo Heyrman en andere Antwerpse kunstenaars naar het Conscienceplein met ijsblokken. Hun doel: het plein blokkeren en een dag lang autovrij maken.
Van Ercola naar Ercoland: een artistieke traditie
De actie kwam voort uit de pas opgerichte Vrije Aktiegroep Antwerpen, die zich verzette tegen het strakke cultuurbeleid van het toenmalige KMSKA en aandacht vroeg voor verschillende sociale en ecologische kwesties. Het M HKA zou pas 17 jaar later ontstaan.
Een van de meest opvallende acties was de ijsblokkade van het Conscienceplein. De kunstenaars eisten dat het plein autovrij werd. De politie had echter lucht gekregen van het plan en bedacht een tegenzet: de parallelle Wolstraat zou worden afgesloten, zodat het autoverkeer noodgedwongen via het Conscienceplein zou blijven rijden.
Maar de kunstenaars lieten zich niet zomaar tegenhouden.
Ludo Loose reed met een vrachtwagen vol ijsblokken naar het plein en vroeg de politie vriendelijk of hij er even mocht parkeren om ijs te leveren aan een restaurant. Maar Panamarenko en Hugo Heyrman stapelden de ijsblokken op tot één grote kubus aan de toegang van het plein. De blokken vrozen aan elkaar vast en er ontstond een massieve, onverplaatsbare blokkade. De politie kon weinig anders doen dan wachten tot het ijs zou smelten. Ondertussen moest de Wolstraat opnieuw worden opengesteld.
Een autovrij Conscienceplein dankzij kunstenaars
Een week later volgde een groot volksfeest op het plein en werden er graszoden aangelegd. Uiteindelijk ging het Antwerpse stadsbestuur overstag: het Conscienceplein werd het eerste autovrije plein van Antwerpen. Sindsdien volgden nog talrijke Antwerpse straten en pleinen, waaronder ook verschillende tuinstraten.
Van ijsblokken naar een houtgestookt warmwaterbad
Dat het houtgestookt warmwaterbad tijdens het Ercolandfeest precies op deze historische plek van de ijsblokkade uit 1968 terechtkwam, kan geen toeval zijn. In 1968 speelde ijs een belangrijke rol. Vandaag was het warm water. Dit kan geen toeval zijn. (foto’s Philippe Gobert en Panamarenko Archive)