Op slag bloednuchter. Ken je dat? Het overkwam me in een café. Dikwijls zoek ik naar nieuws. Soms valt het op m’n lijf. M’n genen, denk ik.
Ik zit in een café op de Leopold de Waelplaats. Pal naast het KMSKA. Geraak met iemand aan de praat. Natuurlijk, over het KMSKA. Want zo dichtbij. En dan, logisch, ook over het M HKA. Haalt die man z’n smartphone boven en toont me, afgeschermd van de andere klanten, een overheidsdocument. In watermerk over de hele pagina: VERTROUWELIJK. Bovenaan de titel “Bijlage 4, meerjarenbegroting” en Herinvulling M HKA (SD4). Ik kon m’n eigen ogen niet geloven. Gelukkig altijd een stylo bij me.
Volgens het document blijft de toelage voor het M HKA in de periode 2026-2029 op papier 7.496.815 euro per jaar. Daarbij wordt nog geen rekening gehouden met telkens 250.000 euro in 2026 en 2027 die afzonderlijk wordt voorzien voor de transitie.
MAAR vervolgens wordt de toelage jaar na jaar afgeroomd.
2026: 1 miljoen euro naar het S.M.A.K. in Gent. Voor het M HKA blijft volgens de tabel 6.496.815 euro over.
2027: 2 miljoen euro naar Gent. Voor het M HKA blijft 5.496.815 euro over.
2028: 3 miljoen euro naar Gent. Voor het M HKA blijft nog 4.496.815 euro over.
2029: opnieuw 3 miljoen euro naar Gent. Ook dan blijft voor het M HKA nog maar 4.496.815 euro over.
Met andere woorden: als deze cijfers correct zijn, worden in 2028 en 2029 jaarlijks 3 miljoen euro van het bedrag dat vandaag aan het M HKA wordt toegeschreven, elders ingezet. Dat is ongeveer 40 procent minder dan de oorspronkelijke 7.496.815 euro. Over de vier jaren samen gaat het volgens deze tabel om 9 miljoen euro aan geplande overhevelingen naar het S.M.A.K. Geen schitterend vooruitzicht voor het M HKA.Wordt dit het M HKA 2.0?
Als deze cijfers kloppen, wordt het M HKA financieel salamigewijs afgebouwd. Dit jaar zijn er al enkele ontslagen gevallen, maar dat valt nu niet zo op. De vraag is wat dit de komende jaren betekent voor het personeel. Een geleidelijke vermindering van de middelen kan immers ook geleidelijke personeelsafbouw betekenen: ontslagen die één voor één vallen en daardoor minder opvallen.
Dit is een serieuze bedreiging voor de hele Antwerpse kunstwereld. Er is al zoveel herrie geweest over het M HKA. Over het nieuwe gebouw van 120 miljoen. Dat plots werd afgeblazen. Over het M HKA dat van museum zou worden gedegradeerd tot kunstencentrum. Maar dan weer niet. En ondertussen ligt er blijkbaar een financieel scenario op tafel dat een heel ander verhaal vertelt.
Het M HKA is het centrale aantrekkingspunt voor de cluster van kunstgalerijen die er rond zijn gegroeid en belangrijk voor de culturele citymarketing van Antwerpen. M HKA is ontstaan uit het ICC op de Meir, gegroeid uit de Antwerpse kunstenaarsscene en een levend archief van de metropool. Het M HKA is trouwens ook een erfgoedinstelling. Het archief, dat voor een belangrijk deel draait rond Antwerpse kunstenaars en het Antwerpse kunstverleden, is geen detail dat je achteloos uit de stad verhuist. Om de schok door te spoelen trakteer ik de man nog een pint. En gaan dan elk onze eigen weg.