Wanneer iemand slechthorend of doof is, gaat de aandacht terecht naar die persoon. Maar nooit wordt er gesproken over de partner, die dikwijls het gevoel krijgt: “Ik leef alsof ik zelf ook een beperking heb.”
Ze luisteren niet alleen voor zichtzelf, maar moeten ook misverstanden vermijden.
In het begin is het vanzelfsprekend om thuis voor een slechthorende wat vaker te herhalen of iets toe te lichten. Maar gaandeweg groeit dit uit tot een vaste rol. En in sociale situaties, op feestjes, moeten zij dikwijls gesprekken samenvatten, vooruitdenken en proberen miscommunicaties te voorkomen, soms nog voor ze ontstaan. Ze luisteren niet alleen voor zichzelf, maar ook voor hun partner. Dat vraagt voortdurende alertheid, waardoor ze in gezelschap nooit echt kunnen ontspannen, omdat ze altijd ‘aan’ moeten staan.
— >> Gratis infomoment met proefles liplezen voor slechthorenden woensdag 30 sept ’26 om 10u30 bij Thomas More in de Sint-Andriesstraat.
Kom gerust eens vrijblijvend langs.
Reserveren hoeft niet. –<<
Voor meer info: bel 0493/ 45 02 94 of mail naar: onder-ons@skynet.be Website: Onder Ons
Bij gehoorverlies wordt de partner vaak onzichtbaar meegetroffen.
Leven alsof je zelf ook beperkt bent
GILDA (70) heeft geen gehoorprobleem, maar volgt mee met haar man Liplezen bij Nicole in Antwerpen. Zij omschrijft het zo: “In gezelschap moet Patrick zich zo goed mogelijk positioneren om zo veel mogelijk aanwezigen ‘in het vizier’ te hebben (liplezen!) en gesprekken te verstaan. Op aanraden van zijn audiologe in het UZA zit hij best niet tegen een muur.Die muur zou te veel andere bijkomstige geluiden weerkaatsen en juist hinderlijk zijn.
Het gezelschap moet er ook aan denken het onderwerp aan te geven en hem aan te kjken wanneer men hem toespreekt. Maar na een paar keer vergeten ze dat en moet ik permanent bijspringen. Ik ben tegelijk luisteraar en regisseur, meer tolk dan partner, moet pro-actief sturen, de communicatie leiden en soms aanvullen. Wat na een paar uur erg vermoeiend is. Ook voor Patrick.”
Ook een relationeel probleem
GILDA: “Maar ik doe het graag voor Patrick. Want je moet weten, hij heeft z’n gehoorverlies vrij snel erkend en actief alle hulpmiddelen uitgezocht en grondig bestudeerd. Nu heeft hij Cochleair-implantaten. Hij volgt cursussen Liplezen en doet dagelijks oefeningen. Waardoor ik veel begrip heb en hem graag ondersteun. Ik vergezel hem ook tijdens doktersbezoeken en revalidatie. Maar ik kan me voorstellen dat het bij partners met minder geduld op de relatie kan drukken. Gehoorverlies is niet alleen een individueel, maar ook een relationeel probleem.
Je moet er ook alert op zijn om geen uitnodigingen af te slaan waar veel volk is te verwachten. Want da’s een gevaarlijk punt, dat je je sociaal leven gaat verwaarlozen. Uit zelfbescherming. Maar je glijdt samen wel af naar isolement en eenzaamheid.
Een naam voor wat vaak onbenoemd blijft
In de zorg wordt dit fenomeen aangeduid als partnerbelasting of second-hand disability: de beperking is een belasting, geen persoonlijke zwakte. Het klinkt wel wat afstandelijk. Daarom gebruiken we hier liever de term ‘meegetroffen partner’: iemand die zelf geen gehoorverlies heeft, maar er wel dagelijks door wordt geraakt.
Een probleem samen dragen
Wanneer één partner structureel degene is die opvangt, verduidelijkt en bijstuurt, kan dat op termijn ook leiden tot vermoeidheid of frustratie. Vaak durven partners dit moeilijk uitspreken, uit loyaliteit of uit angst om kwetsend over te komen. Maar het niet benoemen van deze gevoelens kan spanning veroorzaken. Ruimte maken voor wat de partner ervaart, betekent niet dat de dove of slechthorende persoon tekortschiet. Het betekent dat het probleem samen wordt gedragen.
Onbewuste dynamiek samen bespreken
Dit onderwerp kan gevoelig zijn. Het is niet bedoeld om schuld toe te wijzen, maar om zicht te geven op een dynamiek die vaak onbewust ontstaat. Maar er moet over gesproken worden, omdat dit ruimte schept voor wederzijds begrip en dus ook gelijkwaardigheid. Niet: jij versus ik, maar wij tegenover de uitdaging. Om samen sterk te staan.